efatura-kontrol

efatura-kontrol

GİB'e göndermeden önce e-Fatura, e-Arşiv Fatura, e-İrsaliye ve zarf dosyalarını GİB'in kendi kurallarıyla kontrol eder: OASIS UBL 2.1 XSD'si, GİB'in e-Fatura Paketi şematronu (498 kural, 41 kod listesi), satır/vergi/tevkifat/dip toplam aritmetiği ve imza yapısı. Her bulgu satır numarası, GİB'in özgün mesajı, Türkçe açıklama ve düzeltme önerisiyle gelir. Komut satırı, Python kütüphanesi ve MCP sunucusu; hiçbir veri ağa gitmez.

Validates Turkish UBL-TR e-invoices (e-Fatura, e-Arşiv, e-İrsaliye, envelopes) offline with the Revenue Administration's own XSD and schematron rules, plus arithmetic and signature-structure checks; explains every finding in Turkish with a fix. CLI, Python API and MCP server (local stdio or remote HTTP). English documentation ↓

mcp-name: io.github.BerkantACUN/efatura-kontrol

$ efatura-kontrol dogrula fatura.xml
fatura.xml: GEÇERSİZ — 1 hata, 1 uyarı, 1 bilgi (fatura / TEMELFATURA / SATIS, 6.2 ms)
  HATA  sch-GeneralUnitCodeCheck-1 [satır 138]: Geçersiz unitCode niteliği : 'ADET'. Geçerli değerler için kod listesine bakınız.
        → Adet için C62, kilogram KGM, gram GRM, metre MTR, litre LTR, saat HUR, gün DAY, ay MON, kutu BX, paket PA, çift PR yazın.
  UYARI hesap-dip-odenecek [satır 134]: Ödenecek tutar vergiler dahil tutar − tevkifat + yuvarlama ile uyuşmuyor: yazılan 18.88, hesaplanan 17.88
        → Tevkifatlı faturada tevkifatı düşün; yuvarlama varsa PayableRoundingAmount yazın.
  BILGI imza-yok [satır 3]: Belge elektronik imza taşımıyor; GİB'e gönderilecek belgede XAdES imzası bulunmalıdır, taslak için normaldir

Neden

GİB'in şematronu XPath 2.0 ile yazılmış, üç dosyaya bölünmüş, 133 soyut kural ve parça-içerme kullanır; sıradan araçlarla (lxml, çoğu Python şematron kütüphanesi) çalışmaz. Bu yüzden entegratörler hatayı ancak GİB'e ya da özel entegratöre gönderince öğrenir. efatura-kontrol GİB'in şematronunu düzleştirip XSLT 3.0'a bir kez derler (SchXslt2), Saxon ile çalıştırır: belge başına 2–20 ms, GİB'in verdiği mesajın aynısı, üstüne satır numarası ve düzeltme.

Kurulum

uvx efatura-kontrol --help          # kurulumsuz
pip install efatura-kontrol         # ya da kalıcı

Python ≥ 3.10; bağımlılıklar lxml ve SaxonC-HE (saxonche, ~40 MB wheel; Windows, macOS, Linux). İlk çalıştırma şematronu derlerken ~0,5 s alır, sonrası milisaniyeler.

Komutlar

Komut	Ne yapar
dogrula belge.xml [belge2.xml…] [--tur fatura|earsiv|irsaliye|irsaliye-yaniti|uygulama-yaniti|zarf] [--json] [--sessiz]	Tam denetim; hata varsa çıkış kodu 1
ozet belge.xml	Senaryo, tip, numara, taraflar (VKN/TCKN), satırlar, vergiler, dip toplamlar, imzalı mı
kod / kod UnitCodeList --ara KGM	GİB kod listeleri (şematronun fiilen uyguladığı değerler)
acikla sch-GeneralUnitCodeCheck-1	Bulgu kodunun açıklaması ve düzeltmesi
toplu klasor/ [--isci 8] [--json]	Klasördeki tüm XML'leri paralel denetle; 200 belge (22 MB) ≈ 2 s
ornek-fatura [girdi.json|-] [-o fatura.xml] [--senaryo TEMELFATURA|TICARIFATURA|EARSIVFATURA]	Taraflar, satırlar ve KDV oranından geçerli, imzasız UBL-TR örnek fatura üretir (girdi yoksa yerleşik örnek); çıktı kendi doğrulamasından geçer
mcp [--http] [--host H] [--port P]	MCP sunucusu (stdio; --http ile streamable HTTP)

Belge türü kök elemandan ve cbc:ProfileID'den bulunur; EARSIVFATURA görünce e-Arşiv kuralları (type=earchive) uygulanır. --tur ile zorlanabilir.

MCP sunucusu

Claude Desktop / Claude Code / Cursor için:

{
  "mcpServers": {
    "efatura-kontrol": { "command": "uvx", "args": ["efatura-kontrol", "mcp"] }
  }
}

Araçlar (hepsi salt okunur, hiçbiri dosya yazmaz): belge_dogrula(dosya|xml, tur), belge_ozeti(dosya|xml), bulgu_acikla(kod), kod_listesi(liste, ara), kod_listeleri(), ornek_fatura(satici, alici, satirlar, senaryo, no, tarih). Resmî MCP kayıt defterinde io.github.BerkantACUN/efatura-kontrol.

Cline gibi ajanlar kurulumu llms-install.md ile kendi başına yapabilir.

Uzak sunucu (Docker)

efatura-kontrol mcp --http sunucuyu streamable HTTP ile http://<host>:8080/mcp adresinde açar (durumsuz; birden çok kopya yük dengeleyici arkasında çalışır). Hazır imaj her v* sürümünde yayımlanır:

docker run --rm -p 8080:8080 -e EFATURA_API_KEY=gizli ghcr.io/berkantacun/efatura-kontrol

Ortam değişkeni	Varsayılan	Anlamı
EFATURA_HOST	0.0.0.0	Dinlenecek adres (Azure Container Apps IPv6 desteklemediği için IPv4)
EFATURA_PORT	8080	Port
EFATURA_API_KEY	—	Verilirse her istekte X-API-Key başlığı bu değere eşit olmalı, yoksa 401

İstemci tarafı:

{
  "mcpServers": {
    "efatura-kontrol": {
      "type": "http",
      "url": "https://sunucu.example.com/mcp",
      "headers": { "X-API-Key": "gizli" }
    }
  }
}

Uzak modda dosya parametresi kapalıdır (sunucu kendi diskini okumaz, uzak-dosya-kapali hatası döner); belgeyi xml parametresiyle gönderin. İstek gövdesi 64 MB ile sınırlıdır. Anahtar yalnız basit bir paylaşımlı sırdır; sunucuyu internete açarken TLS sonlandıran bir ters vekil (Container Apps ingress gibi) arkasında çalıştırın.

Örnek fatura üretme

efatura-kontrol ornek-fatura girdi.json -o fatura.xml

{
  "satici": {"vkn_tckn": "1288331521", "unvan": "AAA Anonim Şirketi", "vergi_dairesi": "Büyük Mükellefler", "ilce": "Beşiktaş", "sehir": "İstanbul"},
  "alici": {"vkn_tckn": "11111111110", "ad": "Ali", "soyad": "Yılmaz", "ilce": "Çankaya", "sehir": "Ankara"},
  "satirlar": [
    {"ad": "Danışmanlık", "miktar": "3", "birim": "HUR", "birim_fiyat": "500", "kdv_orani": "20"},
    {"ad": "Kitap", "miktar": "2", "birim_fiyat": "45.50", "kdv_orani": "10"}
  ],
  "senaryo": "TEMELFATURA"
}

Satır tutarı, oran başına KDV alt toplamları ve dip toplamlar hesaplanır; belge XSD, şematron ve aritmetik denetimden hatasız geçer (tek bulgu imza-yok bilgisi). Kapsam bilinçli olarak dar: SATIS tipi, TRY, KDV oranı > 0; indirim, tevkifat, istisna ve döviz yok. Belge imzasızdır; test ve öğrenme içindir, GİB'e gönderilecek belgeyi entegratör ya da mali mühür imzalar.

Python

from efatura_kontrol.kontrol import kontrol_et, ozet

rapor = kontrol_et("fatura.xml")  # ya da bytes, tur="earsiv"
rapor.gecerli, rapor.sayim("hata"), rapor.sozluk()
for b in rapor.bulgular:
    print(b.seviye, b.kod, b.satir, b.mesaj, b.duzeltme)

Ne kontrol edilir

Katman	Kaynak	Seviye
XML iyi biçimlilik, boyut (≤ 50 MB), kök eleman	lxml	hata
XSD	OASIS UBL 2.1 runtime şemaları (UBL-TR 1.2.1 paketi) + GİB zarf/HRXML şemaları	hata
Şematron	GİB e-Fatura Paketi (29), UBL-TR_Main/Common/Codelist, şematron güncellemesi 2026-07-01; 121 kural, 499 assert, 41 kod listesi (birim, para birimi, ülke, vergi, tevkifat kod+oran, istisna, ödeme şekli, senaryo, fatura tipi…)	hata
Aritmetik	satır tutarı = miktar × fiyat − indirim + artırım; vergi = matrah × oran; vergi toplamı; tevkifat = KDV × oran; dip toplamlar (mal/hizmet, indirim, artırım, vergi hariç, vergiler dahil, ödenecek); currencyID tutarlılığı	uyarı
İmza	ds:Signature var mı, SignedInfo/SignatureValue/X509Certificate/SigningTime/SigningCertificate, Reference URI'leri çözülüyor mu	hata/bilgi

"Uyarı" GİB'in reddetmeyebileceği ama alıcının reddedeceği şeydir; "bilgi" imza durumu gibi notlardır. HKS (hal) faturalarında dip toplam kuralları farklı olduğundan aritmetik dip kontrolü atlanır.

Bulgu biçimi

{"kod": "sch-GeneralUnitCodeCheck-1", "seviye": "hata", "kaynak": "sematron",
 "mesaj": "Geçersiz unitCode niteliği : 'ADET'. …", "gib_mesaj": "…",
 "kural": "not(//cbc:UBLVersionID = '2.1') or contains($UnitCodeList, …)",
 "konum": "/Q{…}Invoice[1]/Q{…}InvoiceLine[1]/Q{…}InvoicedQuantity[1]/@unitCode",
 "satir": 138, "aciklama": "…", "duzeltme": "Adet için C62, …"}

Şematron bulgu kodları GİB'in soyut kural adından türetilir (sch-<KuralAdı>-<sıra>); GİB kural sırasını değiştirirse kod kayar, mesaj aynı kalır.

GİB'in kendi örneklerinde sonuç

UBL-TR 1.2.1 paketindeki örnekler (hiçbir şey değiştirmeden):

Örnek	Sonuç
IDIS_Fatura, SARJ, SARJANLIK, OTV, OZELMATRAH, YTB_* (12 dosya), HKS-Ornek1 (şematron)	geçerli
TemelFaturaOrnegi	fatura numarası biçimi (ABC2009123456789 kalıbı), 10 haneli TCKN
TEVKIFAT, ISTISNA-2, HASTANE	unitCode yok (paket örnekleri 2022 öncesi kurala göre)
ISTISNA-1/2	TRY dışı para biriminde kur yok
IadeFaturasiOrnegi	TICARIFATURA'da IADE olmaz; iade referansı eksik
IHRACAT	imza yapısı eksik (örnek imzasız kesilmiş)
HKS-Ornek1/2	XSD: boş ext:ExtensionContent
e-FaturaPaketi/xml/*	UBL 2.0 / TR1.0 eski örnekler, şematron reddediyor

Yani araç GİB'in kendi paketindeki eskimiş örnekleri bile yakalıyor; ornekler/ altında düzeltilmiş, tam geçerli dört belge var.

Güncel kalma

araclar/paket_indir.py GİB paketlerini indirir (sha256 ile), efatura-kontrol derle kaynak şematronu düzleştirip derler, kod listelerini ve XSD'leri ekler/ altına yazar. CI her çalıştığında güncel GİB paketiyle üretilen çıktının repodakiyle aynı olduğunu doğrular; GİB paketi değiştiğinde iş kırmızıya döner ve yeni sürüm çıkar. Kullanılan paket sürümleri efatura_kontrol.PAKET içinde ve her raporun paket alanında.

Sınırlar

• İmza kriptografik olarak doğrulanmaz (sertifika, özet, zaman damgası); yalnız yapısı denetlenir.
• GİB'in canlı kontrolleri (mükellef kayıtlı mı, etiket geçerli mi, faaliyet kodu–KDV oranı eşleşmesi, mükerrer numara) bu araçta yoktur; bunlar ancak GİB sisteminde bilinir.
• e-Arşiv raporu (eArsivRaporu) ve e-Defter kapsam dışıdır (sonraki sürüm).
• "Geçerli" = GİB'in yayımladığı XSD ve şematronu geçer; GİB'in sistem tarafındaki ek kontrolleri için garanti değildir.

English

efatura-kontrol checks Turkish e-documents in the UBL-TR format (e-Fatura, e-Arşiv invoice, e-İrsaliye despatch advice, receipt/application responses and envelopes) before they are sent to the Revenue Administration (GİB). It runs GİB's own rules offline: the OASIS UBL 2.1 XSD shipped in the UBL-TR package, GİB's e-Fatura schematron (flattened and compiled to XSLT 3.0, run with Saxon), line / tax / withholding / total arithmetic and the structure of the XAdES signature. Nothing is sent over the network.

Install

uvx efatura-kontrol --help      # no install, needs uv (https://docs.astral.sh/uv/)
pip install efatura-kontrol     # or install permanently

Python ≥ 3.10. Dependencies are lxml and SaxonC-HE (saxonche, a ~40 MB wheel for Windows, macOS and Linux). The first run compiles the schematron in about half a second; after that a document takes milliseconds.

Command line

efatura-kontrol dogrula invoice.xml            # validate; exit code 1 if there is an error
efatura-kontrol dogrula *.xml --json           # machine-readable report
efatura-kontrol ozet invoice.xml               # parties, lines, taxes, totals
efatura-kontrol kod UnitCodeList --ara KGM     # values of a GİB code list
efatura-kontrol acikla sch-GeneralUnitCodeCheck-1
efatura-kontrol toplu folder/ --json           # validate a folder in parallel (JSON lines)

Command names are Turkish: dogrula = validate, ozet = summary, kod = code list, acikla = explain, toplu = batch. The document type is detected from the root element and cbc:ProfileID; force it with --tur fatura|earsiv|irsaliye|irsaliye-yaniti|uygulama-yaniti|zarf.

Reading the result

Each finding has a kod (stable identifier, e.g. sch-GeneralUnitCodeCheck-1 for schematron rules, xsd-…, hesap-… for arithmetic, imza-… for signature), a seviye (severity) and a line number. Severity hata (error) means GİB will reject the document; uyari (warning) is an arithmetic or currency inconsistency GİB may accept but the buyer may reject; bilgi (info) is a note such as "not signed yet". gib_mesaj is GİB's original (Turkish) message; aciklama and duzeltme are a Turkish explanation and a suggested fix. The JSON keys are Turkish as well: gecerli = valid, bulgular = findings, satir = line.

MCP server (local)

For Claude Desktop, Claude Code, Cursor and other MCP clients:

{
  "mcpServers": {
    "efatura-kontrol": { "command": "uvx", "args": ["efatura-kontrol", "mcp"] }
  }
}

Tools (all read-only): belge_dogrula (validate a document by path dosya or content xml), belge_ozeti (summary), bulgu_acikla (explain a finding code), kod_listesi (values of a code list), kod_listeleri (available code lists and GİB package versions). Listed in the official MCP registry as io.github.BerkantACUN/efatura-kontrol.

Remote server (Docker / HTTP)

efatura-kontrol mcp --http serves the same tools over MCP streamable HTTP at http://<host>:8080/mcp. It is stateless, so several replicas can run behind a load balancer. An image is published to GitHub Container Registry for every v* release:

docker run --rm -p 8080:8080 -e EFATURA_API_KEY=change-me ghcr.io/berkantacun/efatura-kontrol

Variable	Default	Meaning
EFATURA_HOST	0.0.0.0	Listen address (IPv4, because Azure Container Apps has no IPv6)
EFATURA_PORT	8080	Port
EFATURA_API_KEY	—	If set, every request must carry X-API-Key: <value>, otherwise 401. Without it the server logs a warning and is open to anyone

--host and --port override the variables. Client configuration:

{
  "mcpServers": {
    "efatura-kontrol": {
      "type": "http",
      "url": "https://your-server.example.com/mcp",
      "headers": { "X-API-Key": "change-me" }
    }
  }
}

In remote mode the dosya (file path) parameter is disabled for security (the server never reads its own disk; the tool returns uzak-dosya-kapali), so send the document content in the xml parameter. Request bodies are limited to 64 MB. The image runs Python 3.12 slim as a non-root user. The API key is a simple shared secret: put the server behind a TLS-terminating reverse proxy (such as the Container Apps ingress) before exposing it to the internet.

Python API

from efatura_kontrol.kontrol import kontrol_et, ozet

report = kontrol_et("invoice.xml")  # or bytes; tur="earsiv" forces the type
report.gecerli, report.sayim("hata"), report.sozluk()
for f in report.bulgular:
    print(f.seviye, f.kod, f.satir, f.mesaj, f.duzeltme)

Limits

• The signature is checked for structure only, not cryptographically (certificate, digest, timestamp).
• GİB's live checks (is the taxpayer registered, is the mailbox alias valid, duplicate numbers…) cannot be done offline and are not included.
• The e-Arşiv report (eArsivRaporu) and e-Defter (e-ledger) are out of scope.
• "Valid" means the document passes the XSD and schematron GİB publishes; it is not a guarantee against additional server-side checks.

Kaynaklar

Paketler, sürümler, şematrona yapılan düzleştirme müdahaleleri ve GİB paketinde bulunan tutarsızlıklar: KAYNAKLAR.md. Değişiklikler: CHANGELOG.md.

MIT lisansı. GİB ile bir bağı yoktur; "GİB", "e-Fatura", "UBL-TR" ilgili kurumların adlarıdır.